Kim vraagt zich af of we niet kunnen of niet willen veranderen
Veranderangst
Een interessant seminar bij een klant zet Kim aan het denken over wat er nodig is om gezonder en bewuster te gaan leven.
Ik mocht enige tijd geleden naar een expertmeeting van een van onze klanten, CleanLease, waarbij duurzaamheid centraal stond. Als industriële wasserij en textielverzorger heeft het bedrijf van oudsher al een focus op herbruikbare materialen. Dat is geen overbodige luxe in een wereld vol met single-use wegwerpspullen!
Een van de sprekers die dag, prof. dr. ir. Jan Rotmans, noemde daar een mooi woord: veranderangst. Ik denk dat veranderangst ons tegenhoudt bij veel aspecten in het leven: veranderingen om gezonder te leven, veranderingen om stress op de werkplek te verminderen, veranderingen om de aarde gezonder en leefbaarder te houden, veranderingen om de zorg betaalbaar en toegankelijk te houden.
Jan Rotmans gaf aan dat 40% van de mensen niet wil én niet kan veranderen. 25% van de mensen wil niet, maar kán wel veranderen. 25% van de mensen wil wel, maar kan niet veranderen, en 10% van de mensen wil én kan veranderen. Terwijl juist verandering iets is waar we niet aan kunnen ontkomen en bovendien essentieel is!
De wereld verandert in hoog tempo. AI is in korte tijd overal opgedoken, we gaan van de ene hittegolf naar de volgende hittegolf, de natuurrampen vliegen ons om de oren en de druk op de zorg neemt in rap tempo toe. Door de huidige vergrijzing en opkomst van (chronische) welvaartsziekten zal over 20 jaar maar liefst 1 op de 3 mensen in de zorg moeten werken. Momenteel werkt 1 op de 7 personen in de zorg. Ook komen er meer en meer dure geneesmiddelen en dure technologieën. Daardoor stijgen de kosten voor de zorg (te) hard. De boodschap van de overheid is duidelijk: als we hier niets aan veranderen, kan straks niet meer iedereen goede zorg krijgen.
Het toverwoord hier is verandering. We zullen aan veel dingen wat moeten gaan veranderen. Om de zorgkosten te verlagen zullen mensen ook anders moeten gaan leven. Met preventieve maatregelen kunnen we een aantal (chronische) ziekten terugdringen, zoals hoge bloeddruk, suikerziekte, hoog cholesterol en alle daaraan gelinkte hart- en vaatziekten.
Toch blijkt het vaak moeilijk voor mensen om hun gedrag te veranderen. Ik snap dat ook wel: de verleidingen van goedkoop, makkelijk en lekker eten vliegen ons om de oren en de stap zetten om te gaan sporten is niet echt aantrekkelijk. Onderuitgezakt op de bank liggen kost nu eenmaal minder moeite en geeft je meteen een fijn gevoel, terwijl je bij sporten vaak eerst conditie op moet bouwen en je uit moet sloven voordat er een fijn gevoel volgt. Verandering is eng en kost moeite, en dat willen wij mensen nu eenmaal graag vermijden.
Hetzelfde geldt voor het klimaatprobleem. Om klimaatverandering af te remmen moeten we als mens ook veranderen. Ook hierin zien maar weinig mensen het zitten om iets te veranderen. Vaak zeggen mensen ‘ach, we zijn toch zo’n klein landje, wat voor invloed hebben wij nou?’. We zijn als Nederland echter de 19e grootste economie van de wereld en staan qua voetafdruk per persoon wereldwijd in de top 5. Als iedereen zou leven zoals we in Nederland leven, hebben we 3x de aarde nodig. Nederland is dus niet zo klein als we denken en hoe mooi zou het zijn als wij een voorbeeldfunctie aannemen voor de rest van de wereld om te volgen?
Oplossingen (en dus veranderingen) roepen altijd meteen weerstand op. We zouden beide problemen bijvoorbeeld kunnen aanpakken door over te stappen naar meer plantaardig eten, met meer groenten, fruit en peulvruchten in ons dieet en minder (ultra)bewerkt vlees en verzadigde vetten uit dierlijke producten. Dit houdt ons gezonder én zorgt voor minder uitstoot. Toch staat bijna niemand ervoor open om hun eigen dieet te veranderen.
Ik hoop er de komende periode achter te komen hoe de 35% van de mensen die kán veranderen, dat ook daadwerkelijk gaat doen. Door onze angst om te veranderen los te laten, zou de wereld er over een aantal jaar alweer een stuk beter aan toe kunnen zijn.
Ben jij iemand die kan veranderen? En die dat ook wil? Of houdt veranderangst jou ook nog tegen om bepaalde dingen anders te doen?
Bronnen:
Boek door Jan Rotmans, Omarm de chaos
https://www.zorginstituutnederland.nl/passende-zorg
